Okul öncesi dönem ve okul çağında belirgin şekilde gözlenen, çocuğun kendi davranışlarını ve dikkatini günlük yaşamını sekteye uğratacak boyutta kontrol etmede sorun yaşamasına sebep olan bir durumdur.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri dikkatsizlik ve/veya hiperaktivite ve tepiselliği kapsar. Bu özellikleri her çocuk şu veya bu şekilde sergiler. Fakat dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu teşhisi koymak için, belirtilerin çocuğun yaşına uygun olmaması gerekir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocuklarda ve gençlerde yaygındır. Yetişkinlerde de bu bozukluk görülebilir. Yetişkinlerde belirtiler bazı farklılıklar olabilir. Örneğin, bir yetişkin hiperaktivite yerine tez canlılık sergileyebilir. Ayrıca, DEHB’li yetişkinler sürekli olarak kişiler arası ilişkilerde ve işte problem yaşarlar.

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

DEHB tedavisi mutlaka bir çocuk psikiyatrisi ya da ergen psikiyatisti tarafından başlanmalı ve kullanıldığı süre boyunca doktoru tarafından yakın takip edilmelidir. En sık kullanılan ilaçlar stimulan dediğimiz Metilfenidat içeren ilaç grubudur. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisine başlanmadan, uzman doktor tarafından ayrıntılı özgeçmiş ve aile öyküsü alınmalı, yine doktor tarafından uygun görülen tetkikler (tam kan tahlili, biyokimya, tiroid hormon testleri, EKG vs. gibi) yaptırılmalıdır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisinde kullanılan ilaçlar, davranış kontrolünden ve dikkatten sorumlu olan sistemlerin çalışabilmesi için gerekli olan nörokimyasal maddelerin beyindeki miktarlarını düzenleyerek etki göstermektedir. Böylece çocuğun varsa hiperaktivitesi azalır, dikkat süresi uzar ve harekete geçmeden önce durup düşünme yeteneği artar. Uygun süre ve dozda tedavi gören dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların sosyal ve akademik alanda başarılarının arttığı bilinmektedir.Tedavi olmayan çocukların ise depresyona daha yatkın ve alkol ve madde kullanımının fazla olduğunu çalışmalar göstermektedir.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisinin süresi, hastalığın şiddetine göre ve çocuktan çocuğa değişmektedir. Hareketlilik yaşla birlikte azalma eğilimindedir. Dikkat eksikliği sıklıkla daha uzun bir süre sorun olmaya devam eder ve genellikle ergenlik  sonrası azalarak kaybolur. Küçük bir kesimde erişkinlikte de devam eder. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisinin ne kadar süreceği çocuğun ihtiyacına göre belirlenir. Ağırlıklı olarak akademik sorunlar yaşayan çocuklarda okul dönemi ilaç kullanılır, tatillerde kesilir, davranış sorunları ve hiperaktivite fazlaysa tatillerde de devam edilebilir veya başka ilaçlarla desteklenebilir.

Okul başlangıç dönemlerinde sorun hala devam ediyorsa ilaç tekrar başlanır, artık ihtiyaç duyulmadığında tedavi sonlandırılır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisi 1-2 yıl da sürebilir, ergenlik sonuna kadar da devam edebilir. Erişkinlikte kullanım daha sınırlıdır.

Bu grup ilaçlarda en sık rastlanılan yan etkiler iştahsızlık, uykusuzluk, başağrısı ve karın ağrısı olarak sıralanabilir. Genellikle 1-2 hafta içinde azalarak kaybolurlar. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocukların %90’ı, stimulan tedavisine yanıt vermekle birlikte, fayda görmeyen ve yan etkileri tolere edemeyen gruplarda atomoksetin, TCA’lar, bupropion, klonidin ve guanfasin içeren ilaçlar kullanılabilmektedir.

Yine bu ilaçlar da mutlaka çocuk psikiyatrisi ve ergen psikiyatrisi uzman doktoru kontrolünde kullanılmalıdır.

B) DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNDA (DEHB) BİREYSEL DESTEK TERAPİSİ ve NEUROFEEDBACK

Dikkat eğitimi, kendini programlama, zaman yönetimi, sosyal beceri eğitimi, eşlik eden öğrenme güçlüğü, depresyon gibi durumlara yönelik özel eğitim ve terapi desteğinin sağlanması, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların tedavisinde çok değerli destek sağlamaktadırlar. Neurofeedback, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuunda değişen beyin dalgalarının normal değerlere dönmesini sağlayan terapidir.

C) DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNDA (DEHB) OKULLA İŞBİRLİĞİ

Çocuğun ön sıraya oturtulması, uygun disiplin, yönlendirme ve takibin yapılması çok önemlidir. Eğer varsa rehber öğretmen, sınıf öğretmenlerinin konu hakkında bilgilendirilmeleri gerekmektedir. Böylece, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların okul, sınıf ve ders başarılarında ortak hareket edilmesi sağlanacaktır.

D) DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNDA (DEHB) EBEVEYNLERİN EĞİTİMİ

Aile bireylerinin , özellikle anne ve babanın dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) hakkında bilgilendirilmeleri ve ev ortamının buna göre düzenlenmesi, tedavinin önemli adımlarından birisini oluşturmaktadır.

E) DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNDA (DEHB) ORTAMIN DÜZENLENMESİ

Görsel , işitsel ve dokunsal dikkat dağıtıcı uyaranların azaltılması, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda ortam uyumunu arttırcaktır. Konu hakkında ilgili tedavi kurumu gerekli düzenlemeleri aile ile paylaşmaktadır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here